Kültür ve Turizm Bakanlığı, koruma altında bulunan tarihi yapılar ve sit alanlarıyla ilgili başvurularda geçerli olacak ücret kurallarını belirledi. 27 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmeliğe göre, bazı belge talepleri, itirazlar ve özel inceleme gerektiren işlemler için ödenecek ücretler, başvurular işleme alınmadan önce peşin olarak ödenmesi gerekecek. Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi’ndeki başvurularda ise tarifedeki birim ücreti iki katı olarak tahsil edilecek.
Düzenlemenin önemli sonuçlarından biri de, ödeme yapan ancak altı ay içinde başvurusunu tamamlamayan kişiler için getirilen kural oldu. Belirlenen süre içerisinde ilgili kuruma müracaat edilmezse işlem yapılmayacak ve ödenen ücret iade edilmeyecek. Yeni düzenleme, tarihi gayrimenkul sahiplerinin yanı sıra sit alanlarında yatırım yapmak isteyen şirketler ve proje geliştirenleri de kapsıyor.
Boğaziçi’nde maliyet iki katına yükselecek
Yeni düzenleme, Boğaziçi Kanunu’nda tanımlanan Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi için özel bir ücret kuralı getiriyor. Bu bölgelerde yapılacak ve düzenlemenin kapsamına giren başvurularda, ilgili hizmetin ücret tarifesindeki birim fiyat iki katına çıkarılacak. Uygulama tüm İstanbul’u veya Boğaziçi’nin her bölgesini değil, yönetmelikte belirtilen özel alanları kapsıyor.
Örneğin korunması gereken tek bir tarihi yapının tescil kaydının iptali talebinde gerçek kişiler için belirlenen temel hizmet ücreti 10 bin lira. Aynı işlem için şirketlerden 20 bin lira talep ediliyor. Boğaziçi Sahil Şeridi veya Öngörünüm Bölgesi’nde bu başvurular için bu tutarlar sırasıyla 20 bin ve 40 bin liraya yükselebiliyor. Katma değer vergisi ise ayrıca hesaplanmaktadır.
Sit alanlarında 12 bin 500 liradan başlayan yeni tarife
2863 sayılı Kanuna 31 Temmuz 2026’da eklenen ücret tarifesine göre bir sit alanının tescil kaydının kaldırılması, derecesinin değiştirilmesi veya sınırlarının yeniden belirlenmesi taleplerinde gerçek kişilerden 12 bin 500 lira, tüzel kişilerden ise 25 bin lira alınmakta. Tek yapıların tescil kaydının kaldırılması ya da koruma alanlarının değiştirilmesine yönelik taleplerde bu tutarlar sırasıyla 10 bin ve 20 bin lira olarak uygulanmaktadır.
Koruma Yüksek Kurulu’na yapılan belirli itiraz başvurularında düzenlenen başvuru belgesinin ücreti de gerçek kişiler için 12 bin 500, tüzel kişiler için ise 25 bin lira olacaktır. Koruma altındaki taşınmazlarla ilgili bilgi taleplerinde belgeler başına 175 lira, pafta başına ise 400 lira ödenecek. Sayısal sit sınırı veya tescil haritası taleplerinde pafta başına bin liralık ücret uygulanacaktır.
Bu tutarlar daha önceki tarihlerde ilk kez belirlenmedi. Ücret tarifesi temmuz ayında kanuna eklenmişti. Bugün yürürlüğe giren yönetmelik mevcut tarifeye göre ödeme süreçlerini, başvuru sürelerini, iade koşullarını ve hesaplama yöntemlerini ayrıntılı hale getirdi.
Altı ay içinde başvurmayan ücretini kaybedebilir
Yönetmelikte belirtilene göre, başvuru sahibi hizmet bedelini ödediği tarihten itibaren altı ay içinde Bakanlığın ilgili birimine müracaat etmek zorunda olacak. Eğer bu süre zarfında herhangi bir başvuru yapılmazsa işlem değerlendirmeye alınmayacak ve ödenen tutar geri verilmeyecektir.
Bununla birlikte süre hesabında bazı istisnalar bulunmaktadır. Bakanlığın talep ettiği bilgi ve belgelerin tamamlanması süresi altı aylık hesaba dahil edilmeyecek; eğer mücbir sebep yüzünden başvuru yapılamadığı belgelendirilirse süre engelin kalktığı tarihten itibaren başlayacaktır.
Yeniden değerlendirme için yeniden ödeme gerekecek
Eğer yapılan işlemin yeniden değerlendirilmesi istenirse yeni bir başvuru bedeli ödenmesi gerekecektir. Ayrıca Bakanlığın ilgili birimlerince alınan kararların idari yargı tarafından iptal edilmesi durumunda daha önce tahsil edilen hizmet bedeli geri verilmeyecektir. Bu durumlar, başvuru sahiplerinin dosya ve belgelerini hazırlarken daha dikkatli olmalarını zorunlu kılıyor.
Aynı başvuru içinde farklı ücretli hizmetlerin bulunması halinde her hizmet için ayrı bedel tahsil edilecektir; ancak aynı işlem nedeniyle mükerrer ücret alınamayacaktır. Eksik veya yanlış ödeme yapılması durumunda ise eksiklik giderilinceye kadar başvuru işleme alınmayacaktır.
İmar planı ve yatırım projelerinde alan hesabı önemli
Koruma amaçlı imar planı değişiklikleri ile enerji, madencilik gibi projelerde ücretlerin hesaplanmasında incelemeye tabi alanın büyüklüğü dikkate alınacaktır. Tarifedeki kademeler olan 0–5 hektar, 5–10 hektar ve 10 hektar üzeri toplam inceleme alanını kapsayacaktır; böylece projenin kapsamındaki alan ödenecek bedeli doğrudan etkileyecektir.
Koruma amaçlı imar planı değişikliği taleplerinde arkeolojik ve tarihi sit alanlarında beş hektara kadar olan bölüm için temel tarife olarak 5 bin lira; kentsel ve kentsel arkeolojik sitlerde ise bu rakam 10 bin liradır. Beş hektarı aşan kısımlar için her hektar üzerinden ek olarak üçbin lira ücret alınacaktır; hektardan küçük alanlarda da hesaplama orantılı şekilde gerçekleştirilecektir.
Ücretler her yıl yeniden değerleme oranında artış gösterecek
Yönetmelik uyarınca ücret tarifesindeki tutarların her yıl yeniden değerleme oranında artırılması beklenmektedir. Yeni miktarlar takvim yılının başlangıcından itibaren geçerli olacak ve güncellenmiş tarife Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın web sitesinde her yıl ocak ayında yayımlanacaktır; bu nedenle 2026 yılına ait rakamlar, 2027 yılında yapılacak başvurular açısından farklılık gösterebilir.
Kamu kurumları tarafından hazırlanan planlar, projeler gibi işlerde talep edilen hizmetler bu düzenlemenin belirtilen ücret kapsamının dışında tutulmaktadır. Toplanan bedeller Bakanlığın döner sermaye bütçesine aktarılacak olup kültürel mirasın korunmasına yönelik çalışmalarda kullanılacaktır.
